توقف بعضاً تا یکماهه کامیونهای ایرانی در مرز ریمدان، در حالی ادامه دارد که ایران و پاکستان افزایش تجارت سالانه به ۱۰ میلیارد دلار را هدفگذاری کردهاند؛ محدودیتهای عملیاتی، تعدد رویهها و تخلیه مجدد بار از موانع اصلی روانسازی این مسیر است.
طی چند ماه اخیر مرز ریمدان که در جنوب شرقی سیستان و بلوچستان قرار دارد، به پرترددترین مسیر تبادل کالای ایران و پاکستان تبدیل شده؛ اما محدودیتهای عملیاتی در آن سوی مرز، روند عبور کالا را با اختلال مواجه کرده و در برخی موارد، توقف کامیونهای ایرانی را تا یک ماه افزایش داده است.اهمیت این مسئله زمانی بیشتر میشود که دو کشور افزایش حجم تجارت سالانه به ۱۰ میلیارد دلار را بهعنوان هدف مشترک مطرح کردهاند. تحقق این هدف، علاوه بر توسعه مبادلات تجاری، به افزایش ظرفیت جابهجایی کالا و کاهش زمان توقف ناوگان در گذرگاههای مرزی نیاز دارد.
تعدد نهادها و محدودیت تجهیزات در سمت پاکستانیکی از چالشهای اصلی در مرز گبد پاکستان، طرف دیگر مرز ریمدان، تعدد نهادهای دخیل در فرایندهای مرزی است. گمرک پاکستان، نیروهای امنیتی و شرکت لجستیکی NLC در بخشهایی از عملیات مرزی نقش دارند؛ ساختاری که هماهنگی میان مراحل مختلف را دشوار میکند و میتواند بر سرعت پذیرش کامیونها اثر بگذارد.توزین محمولههای وارداتی ایران در باسکولهای وابسته به NLC نیز از جمله محدودیتهای مطرحشده در این مسیر است. ظرفیت محدود این بخش، در کنار رویههای متعدد، میتواند به افزایش صف کامیونها منجر شود.چالش دیگر، تخلیه بار از یک کامیون و انتقال آن به ناوگان طرف مقابل است؛ فرایندی که با عنوان «ترانشیپمنت» شناخته میشود. این عملیات، یک مرحله اضافی به حملونقل میافزاید و زمان و ظرفیت بیشتری از پایانه مرزی میگیرد.
حمل مستقیم و توسعه زیرساخت برای مسیر کاهش توقفبرای کاهش این مشکلات، فعالسازی سازوکارهای همکاری پیشبینیشده در موافقتنامه حملونقلی ایران و پاکستان میتواند در دستور کار قرار گیرد. همچنین اجرای تدریجی حمل مستقیم کامیونها با استفاده از ظرفیت کارنهتیر (TIR)، ابتدا در مسیرهای کمریسک، از راهکارهای مطرحشده برای کاهش نیاز به تخلیه و بارگیری مجدد است.در کنار اصلاح رویهها، توسعه زیرساختهای مرزی نیز اهمیت دارد. افزایش ظرفیت پارکینگ کامیونها، تجهیز باسکولها، ایجاد انبار و سردخانه، تقویت امکانات بازرسی و فراهم کردن خدمات مناسب برای رانندگان، میتواند توان عملیاتی پایانه را افزایش دهد.ریمدان فراتر از یک گذرگاه مرزیریمدان بهدلیل قرار گرفتن در محدوده منطقه آزاد چابهار و ارتباط زمینی با پاکستان، ظرفیت ایفای نقشی فراتر از یک محل عبور کامیون را دارد. تقویت ارتباط این مرز با چابهار و بندر گوادر پاکستان میتواند به تکمیل شبکه مبادلات منطقهای کمک کند.با این حال، رسیدن به هدف تجارت ۱۰ میلیارد دلاری، صرفاً با افزایش تعداد کامیونهای ورودی و خروجی محقق نمیشود؛ کاهش زمان توقف، هماهنگی نهادهای مرزی و فراهم شدن امکان حمل مستقیم کالا نیز باید همزمان دنبال شود تا افزایش مبادلات به رشد واقعی ظرفیت حملونقل منجر شود.
دیدگاهتان را بنویسید