فعالان بازار میگویند اگر نفت ۲۰۰ دلاری نشد به دلیل ادامه صادرات نفت عربستان با دور زدن تنگه هرمز از بندر ینبع بوده است اما این مسیر در تیررس یمنیهاست و حالا عربستان باید به دنبال «مسیری جایگزین برای مسیری جایگزین» باشد.
تحلیلگر ارشد بلومبرگ، خاویر بلاس در یادداشتی در بلومبرگ نوشته است، عربستان ۴۰ سال پیش یک خط لوله ساخته بود که پس از حمله آمریکا به ایران و بسته شدن تنگه هرمز به ریاض اجازه داد تا هرمز را دور بزند اما اکنون با بسته شدن بابالمندب، عربستان نیازمند یافتن «مسیر جایگزین برای مسیر جایگزین» خواهد شد.
ایجاد یک مسیر انحرافی جدید که از تنگه بابالمندب در جنوب دریای سرخ عبور نکند، کار بسیار دشواری خواهد بود. چنین طرحی به استفاده از یک یا حتی دو خط لوله دیگر، تعداد زیادی نفتکش و همچنین مقدار قابلتوجهی دیپلماسی پنهانی در خاورمیانه نیاز دارد تا با وجود تهدید موشکها و پهپادها، جریان نفت ادامه یابد؛ این کار نه آسان خواهد بود و نه ارزان.
برای اجتناب از عبور از بابالمندب، عربستان میتواند نفت خود را به سمت شمال و از طریق کانال سوئز به دریای مدیترانه منتقل کند اما این مسیر محدودیتهایی دارد؛ اگر از این واقعیت بگذریم که این مسیر باعث میشود کشتیهای عازم آسیا در سمت نامناسب نقشه ظاهر شوند، مشکل دیگری نیز وجود دارد، آن هم عمق کانال است؛ این آبراه تنها برای عبور نفتکشهای با اندازه متوسط مناسب است.یعنی نفتکشهای غولپیکر موسوم به VLCC که توان حمل حدود دو میلیون بشکه نفت را دارند، نمیتوانند در حالت کاملا بارگیریشده از کانال عبور کنند.از آنجاکه این کشتیها ستون فقرات حملونقل نفت عربستان هستند، لازم است بخشی از محموله آنها تخلیه شود تا آبخورشان کاهش یابد.
در اینجا یک راهکار جایگزین دیگر مطرح میشود: خط لوله سوئز- مدیترانه (SUMED)؛ خط لولهای حدود ۵۰ ساله که از دو لوله به طول مجموع ۳۲۰ کیلومتر تشکیل شده و عینالسخنه، شهری در مصر در شمال دریای سرخ را به سیدیکریر، بندری در نزدیکی شهر اسکندریه در ساحل دریای مدیترانه، متصل میکند.
احتمال همکاری عربستان با اسرائیلگزینه دوم، استفاده از مجموعه خطوط لوله متعلق به اسرائیل است که بندر ایلات در دریای سرخ را به اشکلون در مدیترانه متصل میکند. این خط لوله در دهه ۱۹۶۰ به عنوان یک پروژه مشترک میان اسرائیل و ایران ساخته شد؛ دو کشوری که بعدها به دشمنان سرسخت یکدیگر تبدیل شدند.
اما آیا عربستان میتواند برای دور زدن تهدید یمنیها از مسیر ایلات–اشکلون استفاده کند؟در گذشته چنین چیزی غیرقابل تصور بود چراکه عربستان اسرائیل را به رسمیت نمیشناخت اما شرایط بحرانی ممکن است تصمیمهای غیرمنتظرهای را رقم بزند.بعید نیست چنین همکاریای به صورت کاملا محرمانه انجام شود، هرچند هیچیک از دو طرف آن را علنا تأیید نخواهند کرد. محرمانه بودن فعالیتهای خط لوله ایلات-اشکلون نیز این احتمال را تقویت میکند.
نبض نفت ۲۰۰ دلاری در دستان یمن این تحلیلگر میگوید، یمنیها با تهدید تنگه بابالمندب، جریان انتقال بیش از ۵ میلیون بشکه نفت خام عربستان در روز را که از طریق دریای سرخ عبور میکند، تحت تاثیر قرار دادهاند.بسیاری از فعالان بازارهای کالایی معتقدند که تداوم همین حجم از عرضه نفت، یکی از دلایل اصلی بوده است که قیمت نفت، برخلاف پیشبینی برخی، به ۲۰۰ دلار برای هر بشکه نرسیده است.
عربستان برای ادامه صادرات نفت خود چه میکند؟خاویار بلاس معتقد است که عربستان برای حفظ صادرات نفت از دو روش همزمان استفاده میکند: انتقال نفت با نفتکشها به خط لوله سومد و استفاده از نفتکشهای بزرگ پس از تخلیه بخشی از بار برای عبور از کانال سوئز و بارگیری مجدد در مدیترانه.این راهکار اگرچه امکان ادامه صادرات را فراهم میکند، اما به دلیل محدودیت ظرفیت خطوط لوله، افزایش زمان سفر و هزینههای حملونقل، بسیار پرهزینه و از نظر لجستیکی پیچیده است.عربستان میتواند بخشی از نفت ابرنفتکشها را از طریق خط لوله سومد منتقل کند تا کشتیها با بار سبکتر از کانال سوئز عبور کرده و در مدیترانه دوباره بارگیری شوند.این راهکار صادرات نفت را حفظ میکند، اما هزینه حملونقل را بهشدت افزایش داده و حدود ۲۵ روز به زمان سفر نفتکشها به آسیا اضافه میکند.اینکه عربستان مجبور شود بهطور کامل از این «مسیر جایگزین برای مسیر جایگزین» استفاده کند یا فقط مسیر تعدادی از محمولههای نفتی را تغییر دهد، به اقدامات بعدی یمنیها بستگی دارد.
دروازه اشکهااز نظر جغرافیایی، اعمال محاصره در بابالمندب آسانتر از هرمز است. عرض این تنگه تنها حدود ۱۴ مایل دریایی است، درحالیکه عرض تنگه هرمز حدود ۲۱ مایل دریایی است. نام بابالمندب نیز به معنای «دروازه اشکها» است؛ نامی که به دشواریهای تاریخی کشتیرانی در این منطقه اشاره دارد.
یمنیها در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ با غرق کردن چند کشتی تجاری، بابالمندب را بسته بودند؛ آن زمان تاثیر چندانی بر بازار نفت نداشت چراکه تنگه هرمز همچنان باز بود. اما اوایل همین هفته اعلام کردند که محاصره دریایی علیه عربستان را اجرا خواهند کرد؛ محاصرهای که شامل کشتیهای خارجی مقصد بنادر نفتی عربستان در دریای سرخ نیز میشود. این تصمیم چند روز پس از حمله هوایی عربستان به فرودگاه صنعا اعلام شد.از زمانی که حوثیها تهدید خود را عملی کردند، قیمت نفت دوباره به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یافته است. در بیش از ۱۰۰ روز گذشته، عربستان از طریق خط لوله شرق-غرب، تنگه هرمز را دور زده بود اما اکنون که همان مسیر جایگزین نیز با تهدید روبهرو شده، این کشور ناچار است به دنبال راهحل دیگری باشد. هرچند چنین راهی وجود دارد اما بسیار پیچیدهتر، پرهزینهتر و پرریسکتر از مسیر قبلی است. تحلیلگر بلومبرگ در پایان میگود: «در نهایت، هیچ راهکاری نمیتواند جای باز بودن کامل تنگه هرمز را بگیرد.»
ارتقای ظرفیت بانک صادرات ایران در اعطای تسهیلات/ وصول ۸۴ همت از معوقات بانکی در سال ۱۴۰۴
دیدگاهتان را بنویسید