کاهش وابستگی به دلار نیازمند ایجاد نظام حرفه‌ای مدیریت چندارزی است

گروه اقتصادی – کاهش وابستگی اقتصاد ایران به دلار و هدایت سرمایه‌ها به سمت فعالیت‌های مولد که در پیام اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت هفته دولت به آن اشاره شد، دو موضوعی است که تحقق آنها نیازمند اصلاح سازوکارهای اقتصادی و فراهم شدن بستر مناسب برای فعالیت فعالان اقتصادی است. در حوزه تجارت خارجی، استفاده از ارزهای ملی می‌تواند وابستگی مستقیم مبادلات به دلار را کاهش دهد، اما اجرای آن مستلزم ایجاد سازوکارهای تسویه، مدیریت ریسک و پوشش نوسانات ارزی است.

از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری در بخش‌های مولد زمانی امکان رونق پیدا می‌کند که فعال اقتصادی بتواند افق نسبتاً روشنی از آینده اقتصاد، شرایط سیاسی و تحولات منطقه‌ای داشته باشد. نااطمینانی و تلاطم‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی معمولاً افق تصمیم‌گیری بنگاه‌ها را کوتاه کرده و تمایل به سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت را کاهش می‌دهد. در این شرایط، سیاست‌های مالیاتی، اعتباری، تسهیلاتی و تقویت بانک‌های توسعه‌ای می‌تواند در صورت فراهم بودن ثبات اقتصادی، به حمایت از تولید و افزایش سرمایه‌گذاری کمک کند.

شایان شاهین‌آرانی، کارشناس اقتصادی، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ، درباره مهم‌ترین اقدامات عملی و قابل اجرا در کوتاه‌مدت برای کاهش نقش دلار در اقتصاد ایران، گفت: برای اینکه نقش دلار در اقتصاد کاهش پیدا کند، یک روش عام این است که مراودات خود را به سمت ارزهای محلی دو طرف مبادله سوق دهیم.

وی توضیح داد: مثلاً فرض کنید شما با چین معامله دارید؛ ریال را به یوان تبدیل کنیم. یا مثلاً فرض کنید با مالزی، ریال را به رینگت تبدیل کنید؛ یعنی جنسی به آنجا وارد یا صادر می‌شود و همه این مبادلات با ارز همان کشور انجام شود. البته این موضوع منوط به این است که حجم مراودات در یک اندازه‌ای باشد که برای همه صرف کند؛ چون طرف مقابل آن‌طرف هم بالاخره با دنیا در تعامل است و الان ارز غالب به طور نسبی دلار و یورو است.

وی ادامه داد: آنها هم احتمالاً می‌خواهند در مقابل دلار یا یورو خودشان را هجینگ یا بیمه کنند. بر همین اساس، اگر حجم مراودات شما با آن کشور کم باشد، آنها طبیعتاً می‌گویند دلار یا یورو به ما بدهند. بنابراین، باید این موضوع را مورد به مورد با هر کشوری سیاستگذاری کرد و معاملات را به ارز آن کشور تبدیل کرد. این موضوع بعد از مدتی به یک نظام چندارزی معاملاتی در کشور تبدیل می‌شود.

مدیریت چندارزی؛ شرط کاهش وابستگی به دلار

شاهین‌آرانی اظهار داشت: البته این کار متخصص لازم دارد. با دلار معامله کردن کار خیلی آسان است، ولی اگر بخواهیم مثلاً با سایر ارزها چون رینگت معامله کنید، باید مکانسیمی طراحی شود که اگر شرکت ایرانی خواست کالا یا خدمتی بخرد، از شرکت‌های مالزیایی تهیه کند که این کار، مدیریت ارزی را برای نهادهای داخل کشور پیچیده‌تر و حرفه‌ای‌تر می‌کند.

وی نقش بانک مرکزی را در مبادله تجاری با ارزهای محلی را تسهیل تجارت برشمرد و گفت: معاملات غیردلاری و تسویه‌حساب‌ها می بایست در بانک های مرکزی دو طرف صورت گیرد که البته نیازمند نظام مند سازی آن است.

دلار همچنان ساده‌ترین ابزار مبادلات بین‌المللی است

شاهین‌ آرانی با یادآوری اینکه دلار ارز غالب در دنیاست که اغلب ترجیح می دهند با آن معامله کنند، افزود: قیمت گذاری هر بشکه نفت بر پایه دلار، رهایی از تجارت با دلار را سخت کرده است هرچند می توان از یوان نیز در فروش نفت به چین استفاده کرد و از طریق این ارز تجارت خود را مدیریت کرد.

وی افزود: ورود به عرضه نظام غیردلاری نیازمند یک مدیرتی حرفه ای چند ارزی است تا به نرخ گذاری ارزها مسلط باشد و بتواند دارایی های کشور را نیز در زمان بروز نوسان ها بیمه کند زیرا تنها در این صورت است که می توان وابستگی را به دلار به حداقل رساند.چ

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه برحی طرف های تجاری آمادگی تجارت با ارزی بجز دلار را ندارند، ادامه داد: ما باید یک ساختار و نظام حرفه‌ای مدیریت ارزی را در کشور پیاده کنیم و با شرکای تجاری خود در زمینه مبادلات غیردلاری به نتیجه برسیم تا یک نظام تسویه حساب شکل گیرد.

سرمایه‌گذاری مولد به ثبات اقتصادی و سیاسی نیاز دارد

شاهین‌آرانی در پاسخ به این پرسش که برای هدایت سرمایه‌گذار به بخش‌های مولد و مورد نیاز کشور، چه تغییراتی در سیاست‌های اقتصادی و مشوق‌های سرمایه‌گذاری باید انجام شود، اظهار داشت: دولت، قطعاً در این شرایط، با سختی می‌تواند سرمایه‌گذار جذب کند؛ حتی سرمایه‌گذار داخلی. برای این کار، اول بستر ثبات و پایداری نظام اقتصادی لازم است که یک لایه عقب‌تر از آن، نظام سیاسی و ژئوپلیتیکی قرار دارد.

شاهین‌آرانی با بیان اینکه در زمان درگیری های نظامی فعالیت‌های اقتصادی به شدت کوتاه‌مدت می‌شود و سرمایه‌گذاری بلندمدت به شدت کاهش پیدا می‌کند، افزود: داشتن یک دورنمای پنج ساله یکی از شروط مهم در سرمایه گذاری است زیرا سرمایه گذار می بایست دارایی خود را به تجهیزات و ماشین آلات تبدیل کند و هزینه کند تا کار را به پیش ببرد.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه در شرایط ثبات انگیزه ها برای سرمایه گذاری افزایش می یابد، گفت: پیش بینی معافیت های مالیاتی و حمایت های دولتی از مسیر اعطای تسهیلات از جمله سیاست هایی هستند که می توانند تولیدکنندگان را به تولید و سرمایه گذاری بیشتر تشویق کنند.